Το ταξίδι της ζωής με την δυσλεξία...

Τι μπορούμε να κάνουμε για να βελτιώσουμε τη σχέση των ατόμων με δυσλεξία με την μουσική.

Το βασικό ειναι να προηγείται η πράξη της θεωρίας,πρώτα δηλαδή θα βιώσει ο μαθητής (μεσω ιστοριών, στερεών αντικειμένων, τραγουδιών, παιχνιδιών κτλ) παραδείγματος χάρην την αναπαράσταση των φθόγγων και έπειτα,όταν έχει εμπεδώσει τι ακριβώς είναι αυτό,θα προσπαθήσουμε να το εξηγήσουμε και με τους μουσικούς όρους. Αυτό θα τονώσει τα επίπεδα αυτοπεποίθησης και το προσωπικό κινητρο. Σε αυτό το σημειο ενδείκνυται το σύστημα Dalcroze όπως και η Ευρύθμία του Steiner.(Βαμβουκλή,2005).

Πειραματισμοί με όργανα μη τονικά (τύμπανα,ντέφι,κύμβαλα,ταμπούρλο) συστήνονται για το συντονισμό των χεριών και την ισχυροποίηση της μνήμης.Το τραγούδι ειναι άλλο ένα μέσο το οποίο θα βοηθήσει πολύ τόσο στην μνήμη όσο στη διαίσθηση του σχήματος μελωδικών φράσεων και την συνέχεια της μουσικής εξελιξης.(Βαμβουκλή,2005).

Σύμφωνα με τον Guy Αvern(2005) τρόποι που θα εξυπηρετούσαν αρκετά ένα παιδί με δυσλεξία είναι να χρησιμοποιούμε παραδείγματα μεσω των οποίων θα γίνεται πιο σαφές αυτό που θέλουμε να εξηγήσουμε. Επίσης περισσότερα από ένα μαθήματα την εβδομάδα θα ήταν απαραίτητα αφου μας δίνουν την ευκαιρία να κάνουμε συχνότερες επαναλήψεις, πράγμα το οποίο φυσικά θα αποφέρει γρηγορότερα επιθυμητά αποτελέσματα.

«Στην περίπτωση της διαδικασίας κάποιου μουσικού οργάνου, το ζήτημα του να συνηθίσουν σε μια συγκεκριμένη διαδικασία ρουτίνας-πώς να κρατάνε κάποιο όργανο, που να βάζουν κάθε χέρι κτλ.-μπορεί να αυτοματοποιηθεί σε μετά από κάποιο καιρό.Αυτό εξοικονομεί πού χρόνο αφού τους επιτρέπει να αρχιζουν να παίζουν αυτόματα κάθε φορά με συγκεκριμένο προκαθορισμένο τρόπο.(Βαμβουκλή,2005).

 (Πηγή: http://www.ilyratouorfea.gr/index.php/mousiki-kai-eidiki-agogi/mousiki-kai-dysleksia )

Δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσουν άτομα με δυσλεξία στην εκμάθηση της μουσικής.

   Η μουσική έχει πολύ θετικά αποτελέσματα σε μαθητές με δυσλεξία, ωστόσο αρκετές φορές αντιμετωπίζονται δυσκολίες στην εκμάθηση της όπως και στα υπόλοιπα μαθήματα.(Οvery et al,2001).

Προβλήματα παρουσιάζονται συνήθως στην απόδοση κάποιου μουσικού κειμένου στον χρόνο, τον ρυθμό, στην αλληλουχία-ροή της μουσικής πρότασης όπως και στην απόδοση της γλώσσας. (Macmillan,2004). Η αδυναμία χεριού-ματιού και οι λεπτές κινησιολογικές δυσκολίες μπορούν να αποτελέσουν ένα ακόμη εμποδίο στην προσπάθεια απόδοσης ακόμη και ενός μικρού κομματιού.(Βαμβουκλή,2005).

   Η διάκριση του τονικού ύψους μπορεί να αποτελέσει ενδεχόμενη δυσκολία. Άτομα με δυσλεξία χρειάζονται περισσότερο χρόνο ώστε να κατανοήσουν την αίσθηση του ψηλά-χαμηλά όχι μόνο ως προς την δίακριση ακόμη και του ίδιου τονικού ύψους αλλά και ως προς την ονομάσια, που εμφανίζεται με αυστηρή σειρά(σύμβολα,ονομασίες) (Βαμβουκλή,2005).

Το πιο σύνηθες και σοβαρό εμπόδιο για τα δυσλεκτικά παιδιά είναι τα γραπτά σύμβολα. Η σημειογραφία της μουσικής και η αποκωδικοποιήση της μπορει να προκαλέσει μεγάλη σύγχυση αφού μέσα από αυτά μεταφράζονται το κείμενο και ο ρυθμός του. Αυτή η αποκρυπτογράφηση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη λόγω της αδύναμης βραχύχρονης μνήμης και της ελλέιψης συγκέντρωσης και προσοχής. Τα στοιχεία αυτά τα συναντάμε σε πλήθος δυσλεξικών παιδιών.(Βαμβουκλή,2005).

Τα παραπάνω μπορούν να επιφέρουν και άλλες δυσκολίες λογω της έλλειψης

Αποτελέσματος στον επιθυμητό βαθμό. Χαμηλή αυτοεκτίμηση, απογοήτευση, ακανόνιστη συμπεριφορά και άγχος θα καθύστερήσουν περισσότερο τον στόχο.(Μacmillan,2004). Ο ρόλος του παιδαγωγού σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πολύ σημαντικός και αποτελεί βασικό παράγοντα στην πορεία του μαθητή.

(Πηγή: http://www.ilyratouorfea.gr/index.php/mousiki-kai-eidiki-agogi/mousiki-kai-dysleksia )

Τι πρέπει να προσέχουμε στην χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Ο υπολογιστής δεν πρέπει να χαρακτηριστεί ως πανάκεια για την επίλυση των μαθησιακών προβλημάτων. Όπως υποστηρίζουν οι Ράπτης & Ράπτη (2001), Στασινός (1987), Wilkinson-Tilbrook (1995) παράλληλα με τις πολλές δυνατότητες, ο υπολογιστής έχει και κάποιες λειτουργικές ιδιότητες που συνθέτουν το πρόβλημα των αδυναμιών του. 

Τα λεκτικά μηνύματα που προσλαμβάνει κανείς από τον υπολογιστή δεν είναι παρά μονότονοι ρυθμοί (Στασινός, 1987), και έτσι δεν έχουν την ανθρώπινη αμεσότητα που χαρακτηρίζουν τα χαρακτηριστικά των ανθρώπινων σχέσεων στη φυσική τους διάσταση. Είναι μια "τεχνητή ομιλία" από την οποία λείπει η αμεσότητα και ο αυθορμητισμός, καθώς λειτουργεί χωρίς συνείδηση και συναισθηματικούς τόνους. Δεν μπορεί να καλύψει λοιπόν την ανθρώπινη ανάγκη "ενός ζεστού χαμόγελου επιβράβευσης", ανάγκη που είναι ιδιαίτερα αυξημένη στα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, ούτε μπορεί να υποκαταστήσει την προσωπικότητα του δασκάλου.
       Ένα άλλο εξίσου σημαντικό πρόβλημα είναι η επιλογή λογισμικού καθώς υπάρχουν προγράμματα που δεν προάγουν καθόλου τη διαδικασία μάθησης (Wilkinson-Tilbrook,1995, Σιμάτος,1995). Αυτή η ανάγκη μπορεί να θεωρηθεί παρόμοια με εκείνη της αγοράς καινούριων υποδημάτων. Αν, για παράδειγμα, το μέγεθος των υποδημάτων είναι μεγαλύτερο από το απαιτούμενο στο συγκεκριμένο άτομο, υπάρχει το ενδεχόμενο να πέσει. Αν είναι μικρότερο, τότε ίσως να δημιουργηθούν πληγές στα πόδια του. Το προσδιοριστικό αυτό παράδειγμα καταδεικνύει την ανάγκη της συνεχούς ενημέρωσης και παρακολούθησης από το δάσκαλο των εξελίξεων στον τομέα του εκπαιδευτικού λογισμικού καθώς επίσης και στην ανάγκη να δοκιμάζονται πρώτα τα εργαλεία και οι σχετικές εφαρμογές πριν εφαρμοστούν στα παιδιά. 

             Οι MacArthur(1996), Anderson-Inman(1999), καθώς και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ειδικής Αγωγής (Ευρωπαϊκός Οργανισμός/Watkins,2001) εντοπίζουν το πρόβλημα της ελάχιστης ερευνητικής υποστήριξης των προγραμμάτων που διατίθενται για να υποβοηθήσουν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Δεν υπάρχουν πολλές έρευνες που να διερευνούν την αποτελεσματικότητα των διαφόρων προγραμμάτων και αν πράγματι επιτυγχάνουν τους στόχους που έχουν θέσει. Γι αυτό υποστηρίζουν ότι είναι ανάγκη να αναπτυχθούν καινούριες εκπαιδευτικές μέθοδοι που να ενσωματώνουν και τη χρήση του υπολογιστή στη μαθησιακή διαδικασία. Είναι βέβαια αυτονόητο ότι το υλικό μέρος του υπολογιστή και το λογισμικό πρέπει να είναι προσαρμοσμένο σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. (Wilkinson-Tilbrook, 1995)

(Επιμέλεια: Σαράντη Δώρα , Δασκάλα- μεταπτυχιακή φοιτήτρια του παιδαγωγικού τμήματος δημοτικής εκπαίδευσης Α.Π.Θ.)

Σωστή χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Όπως και κάθε άλλη εκπαιδευτική δραστηριότητα, έτσι και η εργασία στον ηλεκτρονικό υπολογιστή πρέπει να στηρίζεται στις ανάγκες του μαθητή και να έχει συγκεκριμένο εκπαιδευτικό στόχο. (Detheridge, 1996). Ο στόχος αυτός μπορεί να είναι η εισαγωγή μιας νέας μαθησιακής ενότητας, η ενίσχυση μιας ήδη γνωστής ή ακόμη και η επιβράβευση του μαθητή για τη σωστή του διαγωγή. Η εμπειρία έχει δείξει ότι η δουλειά στον ηλεκτρονικό υπολογιστή αποτελεί πολύ δυνατό μέσο επαίνου και επιβράβευσης για τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες.

            Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τη σωστή χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή είναι η ανθρώπινη παρουσία. Καταρχήν ο δάσκαλος είναι αυτός που σχεδιάζει κι επιλέγει τις εργασίες που θα κάνουν οι μαθητές στον υπολογιστή, βοηθάει το μαθητή να κατανοήσει την εργασία, εξηγεί τον εκπαιδευτικό της στόχο αλλά και ενισχύει τη μάθηση με παράλληλες εργασίες μακριά από το computer (Scrimshaw, 1997 και McFarlane, 1997). Παρότι η δουλειά στον υπολογιστή είναι πιο αυτόνομη εργασία, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο ανθρώπινος έπαινος και η προτροπή είναι πιο σημαντικά για τους μαθητές μας από τον έπαινο και την προτροπή μιας μηχανής. Σε καμία περίπτωση δεν θα ήταν σωστό να θεωρήσουμε ότι οι υπολογιστές μπορούν να αντικαταστήσουν τους δασκάλους. Αντίθετα, μπορούν να γίνουν πολύ ισχυρά εργαλεία στα χέρια τους όταν χρησιμοποιούνται με τους σωστούς εκπαιδευτικούς στόχους (Higgins and Johns, 1984). 

(Επιμέλεια: Βασσοπούλου Κλεονίκη, ειδική παιδαγωγός, ΜΑ- Παπαδημητρίου Μαρία, Λογοπεδικός)